زمان: جمعه 13 اردیبهشت 1392

ساعت 8:15 دقیقه از ورامین به اتفاق چند نفر از دوستان، با مینی بوسی که کرایه شده بود، راه افتادیم. ساعت تقریبا 9:30 دقیقه به باغ موزه رسیدیم. دوستانی که قرار بود از تهران به اعضای جمعیت ملحق شوند، از راه رسیده و منتظر بودند. با خرید بلیط، دیدار از باغ موزه شروع شد.

راهنمای موزه خانم احتشامی که تحصیلات موزه داری داشتند، همه ی قسمت ها را نشان دادند و توضیحاتی بسیار مختصر می دادند. بسیاری از قسمت های موزه که در واقع زندان عمومی بوده و سلول های عمومی، با مجسمه ها بازسازی شده و به صورت مفهومی کار شده بود. انجام کارهای مفهومی به عهده ی شرکت پویان مهر بوده است.

در ابتدا از ورودی زندان که اصطلاحا زیر هشت گفته می شد، دیدن کردیم و بعد از آن وارد زندان عمومی شدیم که سلول های هر کدام قسمتی از تاریخ دویست ساله ی ایران را نشان می دادند.

زندان عمومی را معماری به نام "مارکوف" ساخته که بسیاری از آثار تاریخی تهران مثل مدرسه ی البرز، مدرسه ی دارالفنون و پست خانه نیز با طراحی و معماری او ساخته شده است. زمان ساخت زندان از سال 1306 تا 1308 طول کشیده و ساختمان زندان در قسمت جنوبی قصر ساخته شده است.

بعد از آن وارد بند موزه ی پهلوی اول شدیم که سلول ها انفرادی بوده و عینا بازسازی شده بود. از مهم ترین افرادی که در این بند زندانی شده بودند می توان به اصغر قاتل (اولین قاتل جمعی ایران)، فرخی یزدی، تیمور تاش و جعفر قلی خان و علیمردان خان که از رهبران مبارز مشروطه بوده اند، اشاره کرد. در انتهای این بند، استودیوی ثبت خاطرات فعال شده که زندانیان سابق، خاطرات خود را ثبت و ضبط کرده و بعد پخش می شود.

بند موزه پهلوی دوم نیز شامل سلول های انفرادی بود که از نظر ساخت، بسیار متفاوت بودند. یعنی این بند دارای درهای بلند و مساحتی تقریبا یک متری، بدون پنجره به بیرون می باشد اما در بند موزه ی پهلوی اول، سلول ها دارای پنجره بوده و فضای بزرگ تری داشتند. بعد از آن، از بند عمومی دیدن کردیم که در انتهای آن یک اتاق نسبتا بزرگ برای کنفرانس وجود داشت و در گوشه و کنار بند نیز کارهای مفهومی انجام شده بود. صدای آواز یک زندانی که مربوط به همان دوره بود نیز پخش می شد.

بعد از آن از قسمت هواخوری که محوطه ای وسیع بود و از همه ی بندها دری به این محوطه باز می شد، دیدن کردیم. در پایان به قسمتی دیگر از باغ موزه رفتیم که زندان سیاسی در آن ساخته شده بود. زندان سیاسی شامل هواخوری و 8 بند است. آقای زمانی که خودشان در سال های منتهی به انقلاب در این زندان بودند، راهنمای این بخش بودند. اولین قسمت، اندرزگاه شماره ی 1 امنیتی بود که نسبت به کمیته ی مشترک (موزه عبرت فعلی) مزیت ملاقاتی داشته که هفته ای یک بار به مدت 10 دقیقه، زندانی ها در یک ردیف و ملاقاتی ها نیز در ردیف رو به رویشان با فاصله ی نیم متری از هم، ملاقات می کردند. از بند 6 که محل نگهداری آدم های سرشناس و بزرگ بود نیز دیدن کردیم. این بند هم شامل اتاق "شب آخر" بود که مربوط به زندانی های اعدامی می شد. اتاق های بند 6 بزرگ و حداقل 2 پنجره داشتند.

بعد از بیرون آمدن از این بند، از اتاق بازجویی نیز دیدن کردیم. ساعت حدود 12 از زندان سیاسی بیرون آمدیم و جای مناسبی را برای صرف ناهار پیدا کردیم. چند نفر از دوستان از گروه جدا شدند و باقی کنار کوشک کوچک قدیمی ای برای خوردن ناهار آماده شدند.

خوردن ناهار دور هم و بعد هم هم صحبتی ِاعضای گروه با هم، ادامه پیدا کرد تا وقتی که آقای آرش سالک، کمی در مورد تاریخ تهران قدیم صحبت کرد. بعد از آن هم کمی بازی و تفریح کردیم. تقریبا ساعت 4 برای برگشت آماده شدیم. دوستانی که از تهران آمده بودند، خداحافظی کردند و جدا شدند. ما نیز با همان مینی بوس به ورامین برگشتیم.

گزارش تصویری بازدید از باغ موزه ی قصر را در اینجا ببینید.