یغمایی، زمین شناس ایرانی، اسکلت یک زن را در "حصار" نزدیک دامغان، کشف می کند. که متعلق به چهار هزار سال پیش است. مقصد این زن، بسیار شبیه به مقصد یغمایی ست.

ارد عطارپور (1341) فارغ التحصیل رشته ی اقتصاد از دانشگاه شهید بهشتی و سینما از مرکز آموزش اسلامی فیلم سازی باغ فردوس است. وی جایزه ی بزرگ اژدهای طلایی جشنواره کراکو لهستان، جایزه ی بزرگ جشنواره گوانگ ژو چین، جایزه بهترین فیلم مستند سینمای جوان یادگار کیش را برای فیلم پرنیان دریافت کرد.

در ادامه ی خوانش تاریخ تمدن، به تعاریف زیبا و پرمفهومی از موضوع تمدن رسیدیم که ویل دورانت آن ها را به دقت مطرح کرده است. مثلا آن جایی که می گوید: " تمدن را می توان به شکل کل آن، عبارت از نظمی اجتماعی دانست که در نتیجۀ وجود آن، خلاقیت فرهنگی امکان پذیر می شود و جریان پیدا می کند."

و یا : " ظهور تمدن هنگامی امکان پذیر است که هرج و مرج و ناامنی پایان پذیرفته باشد."

در قسمت دوم نشست امروز، فیلم " لاخ مزار" را دیدیم. این فیلم محصول 1379 و به کارگردانی " محسن عبدالوهاب" است. یک گروه باستان شناسی، سنگ نگاره ای قدیمی را در جنوب خراسان، در منطقۀ بیرجند کشف می کنند.

محسن عبدالوهاب متولد 1336 از دانشگاه صدا و سیما فارغ التحصیل شده و از سال 1361 به عنوان تدوینگر به کار پرداخت. عبدالوهاب تا کنون بیش از 30 فیلم بلند مستند و داستانی ساخته است و چندین جایزه ملی و بین المللی دریافت کرده است. از جمله آثار او می توان به "لاخ مزار" 1379 و "میراث خورشید" 1381 اشاره کرد. فیلم های وی برنده جایزه گرگ نقره ای جشنواره ایدفا 2001 و جشنواره هات داکز 2002 شد.

در نشست آزاد امروز، فیلم زیبای " چیغ " به کارگردانی آقای محمدرضا اصلانی را دیدیم.

در معرفی این فیلم که در سال 1375 ساخته شده است، آمده بود: " فیلم چیغ، فیلمی است مستند از داستانی اسطوره ای که در بافت چیغ شکل می گیرد. چیغ محصولی از نی و نخ پشم است که عشایر منطقه ی غرب ایران می بافند تا دور تا دور سیاه چادرهایشان را با آن بگیرند."

محمدرضا اصلانی - 1322 - فارغ التحصیل رشته نقاشی از دانشکده هنرهای تزئینی است. اصلانی فعالیت حرف ای خود را در عرصه سینما را از سال 1346 و با ساخت فیلم مستند " جام حسنلو " آغاز می کند. و سپس آثار متعددی را تولید کرد و در سال های اخیر، داوری بسیاری از جشنواره های معتبر را بر عهده داشته است.

در نشست آزاد امروز، در بخش اول، فیلم کوتاه "عروسک های کَمَس" ساخته ی بهرام عظیم پور را دیدیم. این فیلم 28 دقیقه ای، در سال 1373 ساخته شده است.

در بخش دوم نشست، به پیشنهاد دوستان، چند حکایت از "گلستان سعدی" را خواندیم. در یکی از حکایت ها آمده است:

" آورده اند که انوشیروان ِعادل را در شکارگاهی صید کباب کرده بود و نمک نبود. غلامی به روستا رفت تا نمک آرد. نوشیروان گفت: نمک به قیمت بستان، تا رسمی نشود و ده خراب نگردد. گفتند: از این قدر چه خلل آید؟ گفت: بنیادِ ظلم در جهان اول اندک بوده است. هر که آمد بر او مزیدی کرد، تا بدین غایت رسید. "

اگر ز باغ رعیت ملک خورد سیبی                برآورند غلامان او درخت از بیخ

به پنج بیضه که سلطان ستم روا دارد      زنند لشکریانش هزار مرغ به سیخ

در نشست آزاد امروز، طبق روال هفته های گذشته، ابتدا یک فیلم مستند کوتاه دیدیم و بعد از آن، ادامه ی کتاب " تاریخ تمدن " ویل دورانت - جلد اول - را خواندیم.

اسم فیلم مستند این هفته " سرود دشت نیمور" بود. کارگردان این فیلم آقای محمدرضا مقدسیان (1326) است که آن را در سال 1367 ساخته است.  سرود دشت نیمور فیلمی درباره ی مراسم باستانی مهار کردن و لایروبی کردن آب رودخانه یی در نیمور است که هر سال در اسفندماه برگزار می شود. آهنگ ساز این اثر محمدرضا درویشی است.

در بخش دوم نشست امروز، موضوع حقوق و قانون را در کتاب تاریخ تمدن خواندیم. در کتاب آمده است که غریزه و عادت و آداب و قراردادهای اجتماعی، همگی از قانون بزرگ صرفه جویی در استفاده از نیرو و انرژی زاییده شده اند. و میان قانون و عرف تفاوت وجود دارد. به این معنا که قانون عبارت است از دست خطی که اربابی و صاحبی را مجسم می کند و عرف عبارت است از خلاصه و جوهر آزمایش ها و طرق علمی ای که از راه ناموس انتخاب طبیعی است. قانون تا حدی جای عرف را می گیرد. و این که اصل انتقام همیشه در تاریخ بشر وجود داشته است و جریمه گام دومی ست که بشر به جای انتقام برداشته است.

در نشست آزاد امروز، ابتدا فیلمی با عنوان "آداب بهاری" به کارگردانی آقای علی اصغر آگه بنایی را دیدیم. این فیلم مستند 30 دقیقه ای در سال 1360 ساخته شده است. کاری بدون کلام، با تلفیقی از تصویر و موسیقی، که در آن، دو دوره ی زمانی قبل و بعد از انقلاب را مشاهده می کنیم.

پس از دیدن فیلم، ادامه ی کتاب "تاریخ تمدن" - جلد اول - اثر ویل دورانت را خواندیم. در فصل سوم این جلد، به عوامل سیاسی تمدن (منشاء حکومت و دولت) اشاره شده بود. 

قدیمی ترین شکل معروف سازمان اجتماعی، قبیله است. در اجتماعات اولیه، بسیار دشوار می توان وجود حکومتی را تشخیص داد. جنگ ها سبب پیدایش رئیس و پادشاه و دولت می شوند. دولت نتیجه ی تکاملی است که جدیدا صورت پذیرفته و از زمان پیدایش تاریخ مدون، پیشتر نمی رود.

انجمن کردن انسان با نظایر خود، بیش از آن که نتیجه ی میل و رغبت وی باشد، برخاسته از عادت و غریزه ی تقلید و فشار اوضاع و احوال است. وی آن اندازه که از تنهایی می ترسد، به اجتماع رغبت ندارد. از آن جهت با دیگران کنار می آید که تنهایی برای او خطر دارد و  انجام بسیاری از کارها با بودن چند نفر در کنار هم، بهتر صورت می پذیرد. ولی از صمیم قلب، موجودی است گوشه گیر و انزواطلب، که شجاعانه خود را در برابر جهان آماده نگاه می دارد.

در نشست آزاد امروز، در بخش اول، فیلم مستند " تازه نفس ها " را دیدیم. تهیه کننده و کارگردان این فیلم کیانوش عیاری ست که آن را در سال 1358 ساخته است.

در این فیلم تشکیل نهادهای مردمی در شهر به خوبی به نمایش در آمده است و در بخش هایی از آن می بینیم که افرادی با لباس شخصی به نظم دادن امور می پردازند. در حالی که هیچ حقوقی از هیچ سازمانی دریافت نمی کنند.

در بخش دوم این نشست، قسمت دیگری از کتاب تاریخ تمدن، اثر ویل دورانت را خواندیم. در این قسمت با تعریف سازمان های اقتصادی، کمونیسم اولیه و علل از بین رفتن آن و همچنین اصول مالکیت خصوصی، بردگی و طبقات اجتماعی آشنا شدیم.

در نشست آزاد امروز، دو برنامه داشتیم. یکی نمایش فیلم و دیگری کتاب خوانی. در بخش اول، فیلم  " زندگی همین است." را با هم دیدیدم. این فیلم در سال 1380 به کارگردانی پیروز کلانتری ساخته شده است. کلانتری در یادداشت کوتاه ابتدای فیلم، می گوید:

" زندگی همین است"، فیلمی ست درباره ی زندگی چند دانشجو بدون آن که دیدگاه و نگاه خاصی نسبت به موضوع 18 تیر داشته باشد. و چند دقیقه ای هم که به این موضوع پرداخته شده، برای ذهنیت دادن به پایان فیلم است. 

در بخش دوم نشست امروز، خواندن کتاب تاریخ تمدن اثر ویل دورانت را آغاز کردیم. که در این قسمت، به تعریف تمدن و عوامل اصلی ایجاد یک تمدن پرداختیم که شامل عوامل جغرافیایی، زمین شناختی، اقتصادی و روانی است.

از دیدگاه ویل دورانت، چهار رکن و عنصر اساسی را در شکل گیری یک تمدن می توان تشخیص داد:

1- پیش بینی و احتیاط در امور اقتصادی.

2- سازمان سیاسی.

3- سنن اخلاقی.

4- کوشش در راه معرفت و بست هنر.

تمدن، در شکل کلی آن عبارت از نظمی اجتماعی است که در نتیجه ی وجود آن، خلاقیت فرهنگی امکان پذیر می شود و جریان پیدا می کند.

در نشست آزاد امروز، فیلم مستند " رودخانه هنوز ماهی دارد" را دیدیم. 

موضوع این فیلم نگاهی به آثار هنرمند ایرانی؛ احمد نادعلیان است. کارگردان فیلم " مجتبی میرتهماسب " در ابتدای فیلم چنین می گوید:

دیروز رودخانه زنده بود. خروشان و پاکیزه و پر از ماهی. امروز اما رودخانه باریکه آبی است بدون ماهی که تنها لاشه ی حیوانات مرده و فاضلاب منازل و مغازه های اطراف را در خود دارد. در این شرایط، یک هنرمند نقاش (احمد نادعلیان) با حک کردن نقش ماهی بر سنگ های بستر رودخانه، خاطره ی آب و ماهی را زنده نگه می داد.

در نشست آزاد امروز، فیلم مستند " عشق دردانه است." را دیدیم. این فیلم درباره ی زندگی آقای سید جعفر شهیدی؛ مورخ و ادیب فقید ست و آقای منوچهر مشیری کارگردان آن است.

همچنین در بخش دوم نشست، کتاب " در تکاپوی معنا " اثر زیبای ترینا پالاس را خواندیم.

نشست آزاد امروز، در دو بخش، با حضور دوستان و اعضای جمعیت برگزار شد. در بخش اول، که نمایش فیلم بود، فیلم مستند "عبور از نمی دانم" را دیدیم. این فیلم ساخته ی خسرو سینایی در سال 1381 می باشد. فیلمی که در رابطه با زندگی و آثار نقاشی محمد ابراهیم جعفری است.سینایی در خصوص فیلمش می گوید:

" در فیلم کوشیدم جعفری را آنگونه که باید می شناختم نشان دهم. و از این که این فیلم را درباره ی چنین شخص برجسته ای ساخته ام به خود می بالم. "

در بخش دوم نشست آزاد امروز، ادامه ی داستان هزار و یک شب را تا شب پانزدهم خواندیم. داستان این چنین پیش رفت که :
دختر مویی از گیسوان خود بکند و افسونی بر آن بخواند. به محض خواندن افسون، مو تبدیل به شمشیری شد و بر فرق شیر فرود آورد و شیر دو نیمه گشت. سر شیر به صورت کژدمی گشت. دختر هم مار بزرگی گشت و با هم درآمیختند. کژدم به صورت عقابی درآمد و دختر کرکس گشت و نبرد ادامه یافت. عفریت به صورت گربه ای گشت و دختر به صورت گرگ درآمد. بعد از آن عفریت انار شد و بر هوا بلند گشت و به زمین افتاد و بشکست. دانه های انار به اطراف پاشید. زمین قصر از دانه انار پر گشت و دختر به صورت خروسی درآمد و دانه ها به طرف حوض روان شد ... .

در نشست آزاد امروز، به همراه دوستان واعضای جمعیت، فیلم" کمال الملک " ساخته ی دیگری از علی حاتمی را دیدیم.

در ادامه ی این نشست، بخش هایی از کتاب تائوت چینگ، اثر لائوتزه با ترجمه ی فرشید قهرمانی را خواندیم.

در نشست آزاد امروز، به اتفاق دوستان و اعضای جمعیت، فیلم دیگری از ساخته های آقای علی حاتمی را دیدیم.

در نشست آزاد امروز، فیلم " دلشدگان " اثر کارگردان بزرگ ایران زمین، علی حاتمی را به اتفاق دوستان و اعضای جمعیت تماشا کردیم.

نشست آزاد امروز در سه بخش برگزار شد. در بخش اول، به همراه دوستان و اعضای جمعیت، فیلم دیگری از علی حاتمی، کارگران بزرگ ایران را تماشا کردیم. در بخش دوم که به هشتیم نشست شورای مرکزی اختصاص داشت، جلسه شورای مرکزی با حضور اعضا برگزار شد. و در بخش سوم، مجلس یادبودی به مناسبت گرامی داشت یاد و خاطره ی مادر عزیز یکی از اعضای جمعیت برپا شد که گزارش آن ها در سایر بخش ها خواهید خواند.

در نشست آزاد امروز، با حضور دوستان و اعضای جمعیت، ابتدا گفت و گوی کوتاهی در خصوص لزوم رعایت بهداشت فردی و عمومی در سطح مدارس و دانش آموزان انجام دادیم.

سپس همگی با هم، یکی از فیلم های علی حاتمی، کارگردان فقید ایران را تماشا کردیم.

در نشست آزاد امروز، طبق جدول نمایش فیلم ها، فیلم کوتاه " همسایگان " کاری از فرزاد توحیدی، نمایش داده شد. موضوع این فیلم؛ تاثیر آموزش در کودکی است. در صورت تمایل می توانید رزومه ی کاری آقای فرزاد توحیدی را در اینجا ببینید.

در نشست آزاد امروز، طبق جدول برنامه قبلی، فیلم " ایستگاه " به کارگردانی فرهاد ورهرام پخش شد.

در ادامه و در خصوص این فیلم و همچنین کارگردان آن، متن کوتاهی را از سایت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، می خوانیم:

" فرهاد ورهرام مستندساز باسابقه‌ي سينماي ايران با دو فيلم مستند، در چهارمين جشنواره بين‌المللي «سينماحقيقت» حضور دارد.

به گزارش روابط‌عمومي جشنواره بين‌المللي سينماحقيقت، فيلم‌هاي مستند «ويونا» و «ايستگاه» از جديدترين آثار مستند «فرهاد ورهرام» است كه به ترتيب در دو بخش موضوعي «مستند ديني- رضوي» و «مستند اجتماعي» جشنواره سينماحقيقت به نمايش عمومي درخواهندآمد.

برپايه اين گزارش، مستند «ويونا» به تهيه‌كنندگي «مرتضي رزاق‌كريمي»، به برگزاري مراسم تاسوعا و عاشورا در يكي از روستاهاي كاشان، با محوريت تهيه غذاي نذري مي‌پردازد و مستند «ايستگاه» نيز پيدايش و شكوفايي يك شهر بواسطه‌ي ظهور صنعت كشتيراني و راه‌آهن و ركود آن، با از بين رفتن اسكله را به تصوير مي‌كشد.

" سوزنبان پیری در محلی دورافتاده به کار خود مشغول است. همسرش در خانه برای کمک به گذران زندگی قالیچه می بافد. پسر آنها سرباز است و فقط یکبار در فیلم به مرخصی می آید و پس از یک شب خانه را دوباره ترک می کند. یک روز بازرس راه آهن همراه دو نفر دیگر به محل می آیند و برای ساختمان محل دستوراتی می دهند. سپس از پیرمرد چند سوال می پرسند و می روند. چند روز بعد نامه ای به دست پیرمرد می رسد که ... . "

اطلاعات بیشتر درباره ی سهراب شهید ثالث را می توانید در اینجا بخوانید.

دوشنبه آینده - ۰۶/۰۶/۱۳۹۱- نمایش فیلم " ایستگاه " کاری از فرهاد ورهرام را خواهیم داشت.

توضیحات:

۱- طبیعت بی جان، فیلمی داستانی درباره ی تاریخ سینمای ایران است.

۲- ایستگاه فیلمی مستند درباره ی شهر بندرترکمن است.

۳- همسایگان فیلمی مستند درباره ی افغان های موفق در ایران و افغانستان است.

درباره ی سلمان هراتی در اینجا بیشتر بخوانید.

پیش ازتو آب معنی دریا شدن نداشت		شب مانده بود و جرئت فردا شدن نداشت
بسیار بود رود در آن برزخ کبود		اما دریغ زهرهٔ دریا شدن نداشت
در آن کویر سوخته، آن خاک بی بهار		حتی علف اجازهٔ زیبا شدن نداشت
گم بود درعمیق زمین شانهٔ بهار		بی تو ولی زمینهٔ پیدا شدن نداشت
دلها اگر چه صاف ولی از هراس سنگ		آیینه بود و میل تماشا شدن نداشت
چون عقده‌ای به بغض فرو بود حرف عشق		این عقده تا همیشه سر وا شدن نداشت

(سلمان هراتی)

هفته ی آینده نمایش فیلم " طبیعت بی جان " کاری از شهید ثالث را خواهیم داشت.

بعد از نمایش فیلم، چند متن کوتاه درباره ی زن خوانده شد.

در نشست آزاد امروز فیلم مستند پرتره ی " اهمیت عارف بودن "، اثری از مهدی باقری نمایش داده شد. درباره ی فیلم می توان این طور گفت که : کارگردان فیلم، ساختن فیلمی درباره عارف قزوینی را بهانه ای می کند برای نشان دادن شباهت خودش، سپانلو و ... به عارف قزوینی و گفتن از مشغولیت های ذهنی اش و همچنین نیم نگاهی دارد به دوران مشروطیت ایران.

فیلم با این جمله شروع می شود: « در جستجوی حقیقت برای نامنتظرها آماده باشید چرا که یافتن اش دشوار است و وقتی که می یابیش، حیرت آور است. » (هراکلیوس) و با این کلیت به حقیقت تاریخ ایران می پردازد: حقیقت عارف قزوینی، مهدی باقری و تمام آدم های اطراف ... .

در ادامه ی نشست آزاد امروز، " روستای تجره "، از جمله روستاهای شهرستان ورامین معرفی شد. روستایی که جز بهنام عرب ها در جوادآباد می باشد. که دارای آثار تاریخی و فرهنگی بسیاری ست. از جمله :

مزار علی اکبر شاه ترک، تپه شغالی، قلعه یا کاروانسرای رضاخان علیدوستی، خانه های اربابی ایوب خان و ابراهیم علیدوستی مسجد و مکتب خانه که خانه ی قدیمی شبانعلی بوده و ... .

درباره ی روستای تجره در اینجا بیشتر بخوانید.

و ضمن اشاره به جایگاه  تصنیف مرغ سحر، به زندگی ملک الشعرای بهار و وضعیت تهران در دوران

مشروطه می پردازد.

پس از نمایش فیلم، روستای "یوسف رضا " توسط دو نفر از اعضای جمعیت به دوستان معرفی شد.

یوسف‌رضا از قدیمی‌ترین روستاهای شمالی ورامین است که نام عارف بزرگ نیمه دوم قرن سوم را

 به خود گرفته است و نام قدیمی آن «حصارنیاز» بوده است. محصولات کشاورزی روستا؛ غلات،

صیفی‌جات، کاهو و سبزیجات می باشد و دامپروری و مرغداری در این روستا رونق دارد.

اقوام ساکن در روستا  طایفه‌های بختیاری، هداوندخانی و تاجیک می باشد.

درباره ی روستای یوسف رضا در اینجا بیشتر بخوانید.

در نشست آزاد امروز، فیلم مستند " در سیواس شاعر می روید." نمایش داده شد. اثری از سعید منافی، کارگردان اتریشی که ایرانی الاصل است. موضوع این مستند شرایط زندگی و تفکرات و عقاید عاشیق های ترکیه است. عاشیق هایی که پیوند ناگسستنی با سازها و اشعار خود دارند و زندگی را از دریچه ی آن ها می نگرند و بر سر عقاید خود تعصب دارند و برای حفظ آن می جنگند.

هفته ی آینده نمایش فیلم "مرغ سحر"، کاری از مهدی باقری را خواهیم داشت که موضوع آن مرغ سحر و ملک الشعرای بهار و تهران در دوران مشروطیت است.

در نشست آزاد امروز، قسمت هایی از کتاب " در جستجوی انسان وارسته ی امروز " را خواندیم. این کتاب مصاحبه ای با توران میرهادی، به کوشش سوزان حبیب، پیرامون تجارب ایشان در مدرسه ی فرهاد است که توسط نشر قطره به چاپ رسیده است. جهت آشنایی با کتاب اینجا کلیک کنید.

در هفته ی آینده نمایش فیلم مستند " در سیواس شاعر می روید " را خواهیم داشت. فیلمی از سعید منافی که در اتریش تهیه شده و زیرنویس فارسی است.

مکان: دفتر جمعیت

زمان: دوشنبه ۱۲/۰۴/۹۱

در نشست آزاد امروز فیلم " خانه سیاه است " اثری از فروغ فرخزاد نمایش داده شد. فیلمی مستند از زندگی جذامیان در یکی از مراکز نگهداری مخصوص آن ها در تبریز. انسان هایی که همانند باقی انسان ها در کنار هم زندگی می کنند، عاشق می شوند، ازدواج می کنند، کودکان خود را پرورش می دهند و به معنای هستی فکر می کنند... . انسان هایی که شاید بیش از ما به مفهوم زیبایی می اندیشند... .